Η Οδηγία (ΕΕ) 2024/3019 αποτελεί σημαντική αναθεώρηση της Οδηγίας 91/271/ΕΟΚ και καθορίζει νέους κανόνες για τη συλλογή, την επεξεργασία και την απόρριψη αστικών λυμάτων (Άρθρο 2). Η εν λόγω Οδηγία εκδόθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 12 Δεκεμβρίου, 2024 και είναι σε ισχύ από την 1^η Ιανουαρίου, 2025.

Η νέα Οδηγία αναμένεται να βελτιώσει σημαντικά τα πρότυπα διαχείρισης και επεξεργασίας των αστικών λυμάτων στην Ευρώπη, ιδίως με τους νέους αυστηρούς κανόνες για την απομάκρυνση των μικρορύπων που προέρχονται από φαρμακευτικές ουσίες και προϊόντα προσωπικής φροντίδας και την επιτήρηση υγειονομικών παραμέτρων, ως μέσο υποστήριξης δράσεων για τη δημόσια υγεία. Παράλληλα, θα αξιοποιηθούν οι δυνατότητες που προσφέρει ο τομέας της επεξεργασίας αστικών λυμάτων ως προς την ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, για την προώθηση της ενεργειακής ουδετερότητας και την επίτευξη των στόχων της Πράσινης Συμφωνίας για κλιματική ουδετερότητα μέχρι το 2050. Επίσης, καλύπτει σημαντικές πτυχές που δεν αντιμετωπίστηκαν επαρκώς από την Οδηγία 91/271/ΕΟΚ, όπως οι υπερχειλίσεις από όμβρια ύδατα και η ρύπανση από απορρίψεις αστικών απορροών, οι δυνητικές δυσλειτουργίες μεμονωμένων συστημάτων, δηλαδή συστημάτων επεξεργασίας αστικών λυμάτων που δεν εισέρχονται σε δίκτυα αποχέτευσης και οι μικροί οικισμοί που επί του παρόντος, δεν υπάγονταν στις διατάξεις της προηγούμενης Οδηγίας.

Οι βασικοί στόχοι της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/3019 περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:

○ Προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας

► μέσω της προσέγγισης «Μία Υγεία» (One Health), η οποία αποσκοπεί στη βιώσιμη εξισορρόπηση και βελτιστοποίηση της υγείας των ανθρώπων, των ζώων και των οικοσυστημάτων.

► μέσω της βελτίωσης του ενεργειακού ισοζυγίου των δραστηριοτήτων συλλογής και επεξεργασίας των αστικών λυμάτων, ιδίως με την περαιτέρω μείωση των εκπομπών αζώτου αλλά και με την προώθηση της ενεργειακής αποδοτικότητας και της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές για την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας.

► μέσω της αύξησης των συνεργειών με την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και με δράσεις για την αποκατάσταση των αστικών οικοσυστημάτων, κυρίως μέσω ολοκληρωμένου σχεδιασμού διαχείρισης αστικών λυμάτων, με παράλληλη βέλτιστη χρήση της ψηφιοποίησης.

► μέσω της επαναχρησιμοποίησης των αστικών λυμάτων για γεωργική άρδευση και της ανάκτησης πόρων που περιέχονται σε αυτά, ιδίως φωσφόρου και αζώτου.

► μέσω της εφαρμογής της αρχής «ο ρυπαίνων πληρώνει» και της παρακολούθησης στα αστικά λύματα παραμέτρων υγείας, λαμβάνοντας υπόψη τις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), της Αρχής Ετοιμότητας και Αντιμετώπισης Καταστάσεων Έκτακτης Υγειονομικής Ανάγκης (HERA) και του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO).

► μέσω της διασφάλισης της πρόσβασης σε υποδομές υγιεινής για όλους, ειδικά στις ευάλωτες/περιθωριοποιημένες ομάδες και σε βασικές πληροφορίες σχετικά με τη διακυβέρνηση των δραστηριοτήτων συλλογής και επεξεργασίας αστικών λυμάτων.