Κυπριακή Δημοκρατία

Περιβαλλοντικός Θόρυβος


Ένας από τους βασικούς στόχους της πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για προστασία της υγείας και του περιβάλλοντος είναι η προστασία των πολιτών από το θόρυβο. Η οδηγία 2002/49/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την αξιολόγηση και τη διαχείριση του περιβαλλοντικού θορύβου αποβλέπει στον «καθορισμό μιας κοινής προσέγγισης για την αποφυγή, πρόληψη ή περιορισμό, βάσει ιεράρχησης προτεραιοτήτων, των δυσμενών επιπτώσεων, συμπεριλαμβανομένης της ενόχλησης από έκθεση στον περιβάλλοντα θόρυβο».

Προκειμένου να επιτευχθεί αυτό, οι περί Αξιολόγησης και Διαχείρισης του Περιβαλλοντικού Θορύβου Νόμοι 2004 έως 2007 (στο εξής νόμος για τον περιβαλλοντικό θόρυβο), οι οποίοι εναρμόνισαν την πιο πάνω οδηγία, επιβάλλουν τις ακόλουθες δράσεις:
(1) προσδιορισμό της έκθεσης στον περιβάλλοντα θόρυβο με χαρτογράφηση θορύβου,
(2) θέσπιση σχεδίων δράσης βασισμένων στα αποτελέσματα της χαρτογράφησης του θορύβου,
(3) μέριμνα ώστε να είναι διαθέσιμες στο κοινό πληροφορίες σχετικά με τον περιβάλλοντα θόρυβο.

Περιβαλλοντικός Θόρυβος και Επιπτώσεις
Ο «περιβαλλοντικός θόρυβος» σημαίνει τους ανεπιθύμητους ή επιβλαβείς θορύβους στην ύπαιθρο που δημιουργούνται από ανθρώπινες δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων των θορύβων που εκπέμπονται από μεταφορικά μέσα, από οδικές, σιδηροδρομικές και αεροπορικές μεταφορές και από χώρους βιομηχανικής δραστηριότητας.

Ο νόμος για τον περιβαλλοντικό θόρυβο καλύπτει το θόρυβο στον οποίο εκτίθενται οι άνθρωποι, ιδίως σε περιοχές πυκνής δόμησης, σε δημόσια πάρκα ή άλλες ήσυχες περιοχές πολεοδομικών συγκροτημάτων, σε ήσυχες περιοχές της υπαίθρου, καθώς και κοντά σε σχολεία, νοσοκομεία, και άλλα κτίρια και περιοχές ευαίσθητες σε θόρυβο. Ο νόμος δεν καλύπτει τους θορύβους που προκαλούνται από το ίδιο το εκτιθέμενο πρόσωπο, τις οικιακές δραστηριότητες, τους γείτονες, στο χώρο εργασίας, στα μεταφορικά μέσα ή σε στρατιωτικές δραστηριότητες εντός στρατιωτικών περιοχών.

Η έκθεση σε ανεπιθύμητο θόρυβο απειλεί τη δημόσια υγεία, με αντίκτυπο στην κοινωνία. Συγκεκριμένα, μπορεί να προκαλέσει διαταραχές του ύπνου, να επηρεάσει τη γνωστική λειτουργία σε μαθητές, να προκαλέσει φυσιολογικές αντιδράσεις στρες. Το στρες μπορεί να προκαλέσει την παραγωγή ορισμένων ορμονών οι οποίες ενδέχεται να οδηγήσουν σε ποικιλία ενδιάμεσων επιδράσεων, συμπεριλαμβανομένης της αύξησης της αρτηριακής πίεσης. Κατά τη διάρκεια μιας παρατεταμένης περιόδου έκθεσης, οι επιδράσεις αυτές ενδέχεται, με τη σειρά τους, να αυξήσουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου και ψυχιατρικών διαταραχών.

Οι επιπτώσεις της έκθεσης σε θόρυβο επηρεάζουν την εθνική οικονομία, οδηγώντας σε απώλεια της παραγωγικότητας των εργαζομένων, επιβάρυνση των συστημάτων υγειονομικής περίθαλψης και υποτίμηση της αξίας της ακίνητης περιουσίας.

Στρατηγική χαρτογράφηση θορύβου
Το Τμήμα Περιβάλλοντος, ως αρμόδια αρχή για την εφαρμογή του νόμου για τον περιβαλλοντικό θόρυβο, μεριμνά για τον καταρτισμό στρατηγικών χαρτών θορύβου και σχεδίων δράσης και την υποβολή σχετικών εκθέσεων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ανά πέντε έτη.

Ο πρώτος κύκλος της χαρτογράφησης του θορύβου ολοκληρώθηκε το 2008 και ο δεύτερος το Μάιο 2015. Συγκεκριμένα ο πρώτος κύκλος αφορούσε τα ανώτατα όρια, για οδικούς άξονες όπου καταγράφεται κυκλοφορία άνω των 6 εκατομμύρια οδικών κινήσεων ανά έτος, για τα πολεοδομικά συγκροτήματα Λευκωσίας, Λεμεσού, Λάρνακας και Πάφου. Αντίστοιχα, ο δεύτερος κύκλος αφορά τα κατώτατα όρια, για οδικούς άξονες όπου καταγράφεται κυκλοφορία άνω των 3 εκ. οδικών κινήσεων ανά έτος, για τα Πολεοδομικά Συγκροτήματα Λευκωσίας και Λεμεσού με πληθυσμό μεγαλύτερο των 100.000 κατοίκων.

Για τη χαρτογράφηση του θορύβου του δεύτερου κύκλου, πραγματοποιήθηκαν 85 (24ωρες) ακουστικές καταγραφές δεικτών θορύβου (Lden, Lday, Levening&Lnight), και συγκεκριμένα 50 και 35 μετρήσεις για τα πολεοδομικά συγκροτήματα Λευκωσίας και Λεμεσού, αντίστοιχα, με τη χρήση ειδικών αυτοκινούμενων σταθμών παρακολούθησης θορύβου. Παράλληλα, για τη συμπλήρωση των στρατηγικών χαρτών θορύβου χρησιμοποιήθηκε λογισμικό πρόβλεψης περιβαλλοντικού και κυκλοφοριακού θορύβου (CadnaA). Η μέθοδος υπολογισμού του θορύβου της οδικής κυκλοφορίας είναι η γαλλική εθνική μέθοδος υπολογισμού «ΝΜΡΒ-Routes-96 (SΕΤRΑ-CΕRTU-LCPC-CSTB)».

Στον πρώτο κύκλο δεν εκτιμήθηκε ο θόρυβος από τα αεροδρόμια Λάρνακας και Πάφου γιατί καταγράφηκαν λιγότερες από 50.000 κινήσεις (απογειώσεις - προσγειώσεις) ετησίως.Παρόλα αυτά το Τμήμα Υγείας, Ασφάλειας και Περιβάλλοντος των αεροδρομίων Hermesεκπόνησε Στρατηγικούς Χάρτες Θορύβου για τα διεθνή αεροδρόμια Λάρνακας και Πάφου. Οι Χάρτες αυτοί παρουσιάζουν τις αναμενόμενες τιμές θορύβου σε βάθος χρόνου 10 ετών από την ημερομηνία εκπόνησης τους (μέχρι το 2018 για το αεροδρόμιο Λάρνακας και μέχρι το 2020 για το αεροδρόμιο Πάφου).

Αποτελέσματα Στρατηγικής χαρτογράφησης θορύβου
Στα πλαίσια της Στρατηγικής Χαρτογράφησης Θορύβου προτάθηκαν τα όρια των 70 dB(A) και 60 dB(A), για το δείκτη ημέρας-βραδιού-νύκτας (Lden) και το δείκτη νύκτας (Lnight), αντίστοιχα, για το οδικό δίκτυο σε περιοχές αμιγούς η/και μικτής κατοικίας. Παρατηρώντας τα αποτελέσματα της χαρτογράφησης, ο πληθυσμός που εκτίθενται σε στάθμες των δεικτών Lden&Lnight μεγαλύτερες των 70 και 60 dB(A) εκτιμήθηκε αντίστοιχα σε 5,9% και 6,4% για το Πολεοδομικό Συγκρότημα Λευκωσίας και σε 5,2% και 5,9% για το Πολεοδομικό Συγκρότημα Λεμεσού.

Συγκεκριμένα, τα αποτελέσματα στο πολεοδομικό συγκρότημα Λευκωσίας, έχουν ως ακολούθως:

  • Η εκτίμηση του θορύβου λόγω της οδικής κυκλοφορίας στο πολεοδομικό συγκρότημα Λευκωσίας αποκαλύπτει ότι 14.378 (5.9%) άτομα εκτίθενται την ημέρα-βράδυ-νύκτα (Lden) σε θόρυβο άνω των 70dB, ενώ 15.659 (6,4%) άτομα εκτίθενται τη νύκτα (Lnight) σε θόρυβο άνω των 60dB.
  • Η εκτίμηση του θορύβου λόγω των βιομηχανικών δραστηριοτήτων στο πολεοδομικό συγκρότημα Λευκωσίας αποκαλύπτει ότι 66 (̴0.0%) άτομα εκτίθενται την ημέρα-βράδυ-νύκτα (Lden) σε θόρυβο άνω των 70dB, ενώ 254 (0,1%) άτομα εκτίθενται τη νύκτα (Lnight) σε θόρυβο άνω των 60dB.

Αντίστοιχα, τα αποτελέσματα στο πολεοδομικό συγκρότημα Λεμεσού, έχουν ως ακολούθως:
  • Η εκτίμηση του θορύβου λόγω της οδικής κυκλοφορίας στο πολεοδομικό συγκρότημα Λεμεσού αποκαλύπτει ότι 9.692 (5.2%) άτομα εκτίθενται την ημέρα (24 ώρες - Lden) σε θόρυβο άνω των 70dB, ενώ 11.078 (5,9%) άτομα εκτίθενται τη νύκτα (Lnight) σε θόρυβο άνω των 60dB.
  • Η εκτίμηση του θορύβου λόγω των βιομηχανικών / λιμενικών δραστηριοτήτων στο πολεοδομικό συγκρότημα Λεμεσού αποκαλύπτει ότι 37 (̴0.0%) άτομα εκτίθενται την ημέρα (24 ώρες - Lden) σε θόρυβο άνω των 70dB, ενώ 149 (0,1%) άτομα εκτίθενται τη νύκτα (Lnight) σε θόρυβο άνω των 60dB.

Σχέδιο Δράσης
Για την αντιμετώπιση της έκθεσης του πληθυσμού σε υψηλά επίπεδα θορύβου διαμορφώθηκε Σχέδιο Δράσης που αφορά την εισαγωγή μέτρων για τη διαχείριση των επιδράσεων του θορύβου. Για τη διαμόρφωση του Σχεδίου Δράσης λήφθηκε η γνώμη του κοινού στις δύο ημερίδες που πραγματοποίησε το Τμήμα Περιβάλλοντος σε συνεργασία με το ΕΤΕΚ, στις 19 και 20 Μαρτίου 2015. Ακολούθησαν διαδοχικές διαβουλεύσεις εντός του 2015 με τα αρμόδια Υπουργεία / Τμήματα για την οριστικοποίηση του Σχεδίου Δράσης.

Το Σχέδιο αυτό εγκρίθηκε με Διάταγμα από τον Υπουργό Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος Συγκεκριμένα, τα μέτρα στοχεύουν στη μείωση του θορύβου από οδικές μεταφορές, με χρονικό ορίζοντα υλοποίησης τους το έτος 2018, και χωρίζονται σε δύο άξονες:

Α. Μέτρα στην πηγή:
  • Διαχείριση της οδικής κυκλοφορίας
  • Εισαγωγή ηλεκτρικού οχήματος
  • Ενθάρρυνση χρηματοοικονομικών κινήτρων

Β. Μέτρα στον αποδέκτη:
  • Εφαρμογή αντιθορυβικών πετασμάτων κυρίως σε ευαίσθητους δέκτες (σχολεία και Πανεπιστήμια)
  • Εφαρμογή πολεοδομικών ρυθμίσεων


Μελλοντικές Δράσεις
Το Τμήμα Περιβάλλοντος προγραμματίζει τις ακόλουθες δράσεις σε σχέση με την αναθεώρηση της Οδηγίας 2002/49/ΕΚ:
  • Εναρμόνιση της Οδηγίας (ΕΕ) 2015/996 για τη θέσπιση κοινών μεθόδων αξιολόγησης του θορύβου, σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΙ της πιο πάνω οδηγίας, το αργότερο μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2018. Περιλαμβάνει ένα σύνολο εξισώσεων και συντελεστών που πρέπει να χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό των επιπέδων θορύβου στην πρόσοψη των κτιρίων.
  • ΣυνεργασίαμετααρμόδιαΤμήματαγιατηδιαβούλευσητης πρότασης οδηγίας σχετικά με τον καθορισμό μεθόδων αξιολόγησης για τις επιβλαβείς επιδράσεις, σύμφωνα μα το Παράρτημα ΙΙΙ της πιο πάνω οδηγίας. Οι μέθοδοι περιλαμβάνουν σχέσεις δόσης-επίπτωσης για ένα σύνολο παραμέτρων υγείας, όπως οι καρδιαγγειακές παθήσεις, ενόχληση και διαταραχή του ύπνου.
  • Συντονισμός Υπουργείων / Τμημάτων για την εφαρμογή του Σχεδίου Δράσης του 2ου κύκλου Στρατηγικής Χαρτογράφησης του Θορύβου.
  • Καθορισμός οριακών τιμών θορύβου για τους δείκτες ημέρας-βραδιού-νύκτας (Lden) και νύκτας (Lnight), ανά τύπο θορύβου (οδική, σιδηροδρομική, αεροπορική κυκλοφορία, και βιομηχανικές εγκαταστάσεις), η υπέρβαση των οποίων θα συνεπάγεται την παρέμβαση των αρμοδίων αρχώνγια τη μελέτη ή την επιβολή μέτρων περιορισμού του θορύβου.
  • Καθορισμός κριτηρίων για ήσυχες περιοχές πολεοδομικών συγκροτημάτων και υπαίθρου.


Διεθνής Ημέρα Θορύβου - Τελευταία Τετάρτη Απριλίου
Η Διεθνής Ημέρα Θορύβου γιορτάζεται για 20 χρόνια και στοχεύει στην ευαισθητοποίηση του κοινού για τη μείωση των επιπτώσεων του θορύβου στην ακοή και την υγεία. Ο στόχος αυτής της παγκόσμιας εκστρατείας, η οποία λαμβάνει χώρα κάθε χρόνο, τον Απρίλιο, είναι να ευαισθητοποιήσει το ευρύ κοινό για το θέμα του θορύβου και τους κινδύνους που ενέχει.

Το Τμήμα Περιβάλλοντος, σε συνεργασία με το Εργαστήριο Πειραματικών Δονήσεων και Επεξεργασίας Μηχανολογικών Σημάτων, του Τμήματος Μηχανικών Μηχανολογίας και Κατασκευαστικής, του Πανεπιστήμιου Κύπρου, πραγματοποίησε εκδήλωση στις 30 Απριλίου 2014, μπροστά από το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος. Σκοπός της εκδήλωσης ήταν η ενημέρωση του κοινού για τον περιβαλλοντικό θόρυβο, μέσω της τοποθέτησης εργαλείων για μέτρηση του θορύβου στη Λεωφόρο Λουκή Ακρίτα, όπου καταγράφεται κυκλοφορία άνω των 6.000.000 κινήσεων το χρόνο, της παρουσίασης των αποτελεσμάτων των μετρήσεων με τη χρήση λογισμικού, καθώς και της διανομής έντυπου υλικού.


Σχετικοί Σύνδεσμοι
Ιστοσελίδα Ε.Ε.: ec.europa.eu/environment/noise/index_en.htm
Ιστοσελίδα Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος: www.eea.europa.eu/themes/noise




- Περιβαλλοντικός θόρυβος σε Ευρωπαϊκό και Διεθνές Επίπεδο
- Στρατηγικοί Χάρτες Θορύβου και Σχέδια Δράσης 2007
- Στρατηγικοί Χάρτες Θορύβου και Σχέδια Δράσης 2013
- Μελέτη Θορύβου και Σχέδιο Δράσης Αερολιμένα Λάρνακας
- Μελέτη Θορύβου και Σχέδιο Δράσης Αερολιμένα Πάφου